مساحت عرصههای بیابانی استان کرمان ۶ میلیون و ۵۹۰ هزار هکتار است و پنج میلیون و ۳۳۸ هزار هکتار از این مناطق تحت تأثیر فرسایش بادی در استان قرار دارد.بیابانی شدن عرصههای طبیعی و اراضی کشاورزی باعث ایجاد کانونهای ریزگرد و آلودگی هوا، وقوع پدیده شنهای روان و آسیب به مزارع کشاورزی و تخلیه روستاها در برخی از مناطق استان و از بین رفتن پوشش گیاهی شده است.طی سالهای اخیر با اجرای طرحهای بیابانزدایی در استان کرمان، سعی شده تا ضمن کند شدن پیشرفت بیابانزایی، احیای مناطقی که تحت تاثیر این پدیده مخرب قرار گرفتهاند، در دستور کار قرار گیرد و تاکنون حدود ۳۵۰ هزار هکتار اقدامات مقابله با بیابانزایی در سطح استان انجام شده است.
یکی از مهمترین طرحهای بیایان زایی کاشت درخت تاغ در مناطق مختلف استان کرمان است که سابقه آن به چند دهه قبل میرسد و این گیاه پس از آبیاری اولیه به مرحله مقاومت رسیده و بدون نیاز به آب فراوان رهاسازی شده که نقش مهمی در کاهش اراضی بیابانی و احیای عرصههای طبیعی داشته است.از طرحهای کاشت نهالکاری تاغ در استان کرمان طرح نهالکاری در محور رفسنجان - کبوترخان بوده که در مدت ۶ سال و در ۵۱۰ هکتار اجرا شده است و جزو بزرگترین طرحهای بیابانزایی استان پهناور کرمان محسوب میشود.اجرای طرح طرح نهالکاری تاغ ۵۱۰ هکتاری محور رفسنجان - کبوترخان و در سه فاز ۷۰، ۹۰ و ۳۵۰ هکتاری انجام شده و طی سه سال گذشته عملیات آبیاری و مراقبت از نهالها انجام شده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان در این خصوص گفت: طرح نهالکاری تاغ در سطح ۵۱۰ هکتار از اراضی بیابانی محور کبوترخان رفسنجان، از سال ۱۳۹۹ با هدف تثبیت شنهای روان و کاهش ریزگردها و با استفاده از اعتبارات دولتی اجرا شده است.علیرضا ابوالحسنی افزود: سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۴ اعلام کرد که پس از تغییرات اقلیمی و کمبود آب شیرین، بیابانزایی یکی از مهمترین چالشهای قرن بیست و یکم است و به همین مناسبت ۱۷ ژوئن مصادف با ۲۷ خرداد به عنوان روز جهانی مقابله با بیابانزایی نامگذاری شده است.وی اظهار کرد: هر سال شعارهایی در این زمینه اعلام میشود و برنامهریزیهایی بر اساس آن صورت میگیرد و امسال نیز تمرکز بر بیابانزدایی، حفظ پوشش گیاهی مراتع و اجرای طرحهای احیای بیابانزدایی مورد تأکید قرار گرفته است.مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان با اشاره به سابقه اقدامات بیابانزدایی در استان تصریح کرد: این اقدامات از دهه ۴۰ آغاز شده است و تاکنون حدود ۳۶ هزار هکتار در اطراف شهر کرمان جنگلکاری و تاغکاری انجام شده و اجرای این طرحها در دیگر شهرستانهای استان نیز ادامه دارد.وی با بیان اینکه ۳۲ میلیون هکتار از اراضی کشور بیابانی است، اظهار کرد: از این میزان حدود ۲۰ درصد معادل ۶ میلیون و ۶۰۰ هزار هکتار در شمال استان کرمان قرار دارد و از ۱۷ شهرستان این منطقه، ۱۳ شهرستان دارای ۲۸ کانون بحرانی فرسایش بادی هستند.والحسنی افزود: به دلیل شرایط خاص شرق استان کرمان، تمرکز اقدامات بیابانزدایی در این مناطق است، به طوری که طی ۲ تا سه سال گذشته حدود ۵۰۰ میلیارد تومان برای مالچپاشی در ۲ هزار هکتار از اراضی بیابانی هزینه شده است.
مهاجرت معکوس روستاییان با اجرای بیابانزدایی
وی ادامه داد: اجرای این طرحها در برخی مناطق حتی موجب مهاجرت معکوس شده است و کشاورزانی که به دلیل گسترش بیابانزایی به شهر کرمان مهاجرت کرده بودند، دوباره به مزارع خود بازگشتهاند.مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان با اشاره به وجود سه کانون بحرانی فرسایش بادی در شهرستان رفسنجان تاکید کرد: بیابان زدایی در سه منطقه شامل نوق، داوران و جوادیه فلاح، در حال مطالعه است.
توسعه پوشش گیاهی با احیای تاغزارها
فرماندار رفسنجان نیز با اشاره به کاهش بارندگی و تغییرات اقلیمی اظهار کرد: در محور کبوترخان به رفسنجان طرح جنگل دستکاشت (تاغکاری) در سطح ۵۱۰ هکتار اجرا شده است.حسین رضایی افزود: بذر تاغ در صورت دریافت حدود ۷۰ میلیمتر آب در مرحله اولیه، بدون نیاز به آبیاری مستمر رشد کرده و به گیاهی مقاوم در برابر گرما و شرایط سخت تبدیل میشود.وی ادامه داد: با توجه به ارتفاع حدود یک هزار و ۹۰۰ متری این منطقه از سطح دریا، گونههایی مانند ارژن و بادام کوهی نیز قابلیت کاشت دارند و میتوان از آنها برای توسعه پوشش گیاهی در مناطق مستعد استفاده کرد.رفسنجان در فاصله ۱۰۰ کیلومتری شمال غرب مرکز استان کرمان قرار دارد.
